Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου 2007

* ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ-ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

Χ

αίροις ζωηφόρος Σταυρός, τς εσεβείας τό ήττητον τρόπαιον, θύρα το Παραδείσου, τν πιστν στηριγμός, τό τς κκλησίας περιτείχισμα· δι ο ξηφάνισται φθορά καί κατήργηται καί κατεπόθη το θανάτου δύναμις καί ψώθημεν πό γς πρός οράνια. πλον καταμάχητον, δαιμόνων ντίπαλε, δόξα Μαρτύρων σίων, ς ληθς γκαλώπισμα, λιμήν σωτηρίας, δωρούμενος τ κόσμ τό μέγα λεος

Η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού αποτελεί έναν σπουδαίο εορτολογικό σταθμό του εκκλησιαστικού έτους. Στις 14 Σεπτεμβρίου σύμπασα η Ορθοδοξία τιμά τον Σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως το «καύχημά» Της και η «δόξα» Της.

Ο Τίμιος Σταυρός είναι το αγιώτερο Σημείο και Σύμβολο της Πίστεώς μας. Όλα τα άγια Μυστήρια τελειώνονται με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος και την σφραγίδα του Σταυρού: το Βάπτισμα, το Χρίσμα, η Θ.Ευχαριστία.

Οι Ι.Ναοί, τα ιερά σκεύη και άμφια αγιάζονται με τον Τίμιο Σταυρό.

Δεν νοείται λειτουργική πράξη ή σύναξη των πιστών χωρίς την σφραγίδα του Τιμίου Σταυρού.

Ο Σταυρός είναι ο πιστότερος σύντροφος του ορθόδοξου χριστιανού, από τη στιγμή που θα γεννηθούμε μέχρι τον θάνατό μας. Και ο τάφος του Χριστιανού με τον Σταυρό ευλογείται.

Η χάρη και η δύναμη του Τιμίου Σταυρού δεν οφείλεται στο σχήμα του, αλλά στο ότι είναι το όργανο δια του οποίου ο Χριστός έσωσε τον κόσμο. Είναι το θυσιαστήριο στο οποίο προσέφερε τον εαυτό Του για όλο τον κόσμο. Στον Σταυρό απέδειξε με τον πιο πειστικό τρόπο την άπειρη αγάπη του για μας. Στον Σταυρό φανέρωσε ότι αυτός ο κόσμος δεν είναι η τελική πραγματικότητα, αλλά η οδός προς την τελική πραγματικότητα, εάν μέσα σ’αυτόν αγωνισθούμε σταυρικά κατά του εγωϊσμού μας.

Σταυρός δεν είναι μόνο ο τύπος ή το σύμβολο του Χριστού, αλλά είναι ο τρόπος ζωής των χριστιανών(Όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου). Καλούμαστε δηλαδή να σταυρώσουμε τον παλαιό άνθρωπο, το αμαρτωλό Εγώ μας, τα αμαρτωλά και εγωιστικά πάθη, την φιλαυτία.

Ο ίδιος ο Κύριος μας δίδαξε ότι στενή και τεθλιμμένη η οδός του Ευαγγελίου, και ότι η Βασιλεία του Θεού βιάζεται και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. Χωρίς ¨βία¨ στον εαυτό μας δεν υποχωρεί ο παλαιός άνθρωπος, δεν ξεριζώνονται τα πάθη.

Με την νηστεία, την αγρυπνία, τις γονυκλισίες, την ορθοστασία και όλη την ευλογημένη ορθόδοξο άσκηση χαλιναγωγούνται τα πάθη και ο χριστιανός από σαρκικός γίνεται πνευματικός. Ασκείται να μη προσκολλάται εμπαθώς στους ανθρώπους και στα υλικά αγαθά. Να μη χρησιμοποιεί τον κόσμο καταναλωτικά, αλλά ευχαριστιακά.

Σήμερα διαφημίζονται στην τηλεόραση τόσα προϊόντα και με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε ο σημερινός άνθρωπος να τρέχει χωρίς δεύτερη σκέψη να τα προμηθευτεί. Ζούμε σ’ένα κόσμο που έχει ως ιδανικά του την, χωρίς ηθική, ικανοποίηση των παθών, την ευημερία, καλοζωία και άνεση.

Ο π. Δημήτριος Ντούτκο γράφει: Άς προσέξουμε όμως, ότι μερικές φορές, παρά την πίστη μας στον Χριστό, προσπαθούμε ακόμη και τον δρόμο για την βασιλεία του Θεού να τον κάνουμε άνετο! Ο κόσμος με τα αγαθά του και την τεχνική του πρόοδο μας παλάβωσε. Και αν καμιά φορά μιλούν για τον πόνο και τα παθήματα, ξαφνικά το γυρίζουν και λένε: Ο Χριστιανισμός είναι χαρά. Όλα πρέπει να είναι χαρά! Όμως η χαρά δεν έρχεται έτσι. Η χαρά δεν αγοράζεται. Η χαρά του χριστιανού αγοράζεται με τον πόνο και τα παθήματα. Για να σωθεί ο άνθρωπος, ο Κύριός μας ανέβηκε στον Σταυρό. Και πέθανε. Μετά αναστήθηκε. Μετά ήρθε η χαρά. Είναι απαραίτητο να σηκώσουμε τον σταυρό μας.

γου γνατου Μπριαντσιαννωφ

« σταυρς το κθε νθρπου» εναι νηστεα, γρυπνα κα λλα ελαβ κατορθματα, μ τ ποα ταπειννεται σρκα κα ποτσσεται στ πνεμα. Τ κατορθματα ατ πρπει ν εναι νλογα μ τς δυνμεις το καθενς κα στν κθε νθρωπο εναι δικ του.

« σταυρς το κθε νθρπου» εναι τ μαρτωλ σθενματα, πθη, πο - στν κθε νθρωπο - εναι δικ του! Μ λλα π ατ τ πθη γεννιμαστε κα μ λλα μολυνμαστε στν πορεα το γινου βου μας.

« Σταυρς το Χριστο» εναι διδασκαλα το Χριστο.

Μταιος κα καρπος εναι « σταυρς το κθε νθρπου» - σο βαρς κα ν εναι - ἐάν δν μεταμορφωθε σ «Σταυρ το Χριστο» μ τ ν κολουθομε τν Χριστ.

« σταυρς το κθε νθρπου», γι τν μαθητ το Χριστο γνεται «Σταυρς το Χριστο», γιατ μαθητς το Χριστο εναι στερρ πεπεισμνος, τι πνω π ατν (τν μαθητ) γρυπνει κομητος Χριστς. Πιστεει τι Χριστς πιτρπει ν το ρθουν θλψεις σν μι ναγκαα κα ναπφευκτη προϋπθεση τς Χριστιανικς πστεως. Καμι θλψη δν θ τν πλησαζε, ν δν τ εχε πιτρψει Χριστς, κα τι μ τς θλψεις πο το συμβανουν, Χριστιανς γνεται οκεος το Χριστο κα καθσταται κοινωνς τς μορας Του στ γ κα - γι τν λγο ατ - κα στν οραν.

γου Κοσμ το Ατωλο

πανγαθος Θες τν Σταυρν μς χρισεν. Μ τν Σταυρν ν ελογομεν κα τ χραντα Μυστρια, μ τν Σταυρν ν νογωμεν κα τν Παρδεισον, μ τν Σταυρν ν κατακαωμεν κα τος δαμονας, Πρτα μωςκα μες ν χωμεν τ χρι μας καθαρν π μαρτες κα μλυντο. Κα ττε, σν κνωμεν τν σταυρν, κατα καεται διβολος κα φεγει. Εδ κα εμασθε μεμολυσμνοι μ μαρτες, δν πινεται σταυρς πο κνομεν. θεν δελφο μου, τρτε πνετε κρασ νερν περιπατετε δουλεετε ν μ σς λεπει ατς λγος π τ στμα σας κα σταυρς π τ χρι σας. Κα ν μπορτε τ μερνυκτο ν κμετε κα πενντα κα κατ κομποσχονια, καλν κα γιον εναι ργον. Κα ν προσεχεσθε πντο τε τν αγν κα τ βρδυ κα μλιστα τ μεσονκτιον λον πο εναι συχα.

κοσατε, Χριστιανο μου, πς πρπει ν γνεται σταυρς κα τ σημανει. Μς λγει τ γιον Εαγγλιον πς γα Τρις, Θες, δοξζεται ες τν ορανν περισσ τερον π τος γγλους. Τ πρπει ν κμης κα σ; Σμγεις τ τρα σου δκτυλα μ τ δεξιν τ χρι σου κα μν μπορντας ν νεβς ες τν ορανν ν προσκυνσης, β νεις τ χρι σου ες τ κεφλι σου, διατ τ κεφλι σου εναι στρογγυλ κα φανερνει τν ορανν κα λγεις μ τ στμα: Καθς σες ο γγελοι δοξζετε τν γαν Τριδα ες τν ορανν τσι κα γ ς δολος νξιος δοξζω κα προσκυν τν γαν Τριδα. Κα καθς ατ εναι τρα, εναι ξεχωριστ εναι κα μαζ, τσι εναι κα γα Τρις, Θες, τρα πρσωπα κα νας μνος Θες.

Κατεβζεις τ χρι σου π τ κεφλι σου κα τ βνεις ες τν κοιλαν σου κα λγεις: Σ προσκυν κα σ λατρεω, Κρι μου, τι κατεδχθης κα σαρκθης ες τν κοιλαν τς Θεοτκου δι τς μαρτας μας.

Τ βζεις πλιν ες τν δεξιν σου μον κα λγεις: Σ παρακαλ, ν μ συγχωρσης κα ν μ βλης ες τ δεξι Σου μ τος δικαους.

Βνοντς το πλιν ες τν ριστερν μον λγεις: Σ παρακαλ, Κρι μου, μ μ βλης ες τ ριστερ μ τος μαρτωλος.

πειτα κπτοντας κτω ες τν γν: Σ δοξζω, Θε μου, Σ προσκυν κα Σ λα τρεω, τι, καθς βλθηκες ες τν τφον, τσι θ βαλθ κα γ. Κα ταν σηκνεσαι ρθς, φανερνεις τν νστασιν κα λγεις: Σ δοξζω, Κρι μου, Σ προσκυν κα Σ λατρεω, πς ναστθηκες, π τος νε κρος δι ν μς χαρσης τν ζων τν αἰώνιον. Ατ σημανει πανγιος Σταυρς.

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού

Το έτος 326 η Αγία Ελένη πήγε στην Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους και να ευχαριστήσει τον Θεό για τους θριάμβους του γιου της Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Ο θείος ζήλος, όμως, έκανε την αγία Ελένη να αρχίσει έρευνες για την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού. Επάνω στο Γολγοθά υπήρχε ειδωλολατρικός ναός της θεάς Αφροδίτης, τον οποίο γκρέμισε και άρχισε τις ανασκαφές.

Σε κάποιο σημείο βρέθηκαν τρεις σταυροί. Η συγκίνηση υπήρξε μεγάλη, αλλά ποιος από τους τρεις ήταν του Κυρίου; Τότε ο επίσκοπος Ιεροσολύμων Μακάριος με αρκετούς ιερείς, αφού έκαναν δέηση, άγγιξε στους σταυρούς το σώμα μιας ευσεβεστάτης κυρίας που είχε πεθάνει. Όταν ήλθε η σειρά και άγγιξε τον τρίτο σταυρό, που ήταν του Κυρίου, η γυναίκα αμέσως αναστήθηκε.

Η είδηση διαδόθηκε σαν αστραπή σε όλα τα μέρη της Ιερουσαλήμ. Πλήθη πιστών άρχισαν να συρρέουν για να αγγίξουν το Τίμιο Ξύλο. Επειδή όμως συνέβησαν πολλά δυστυχήματα από το συνωστισμό, ύψωσαν τον Τίμιο Σταυρό μέσα στο ναό σε μέρος υψηλό, για να μπορέσουν να τον δουν και να τον προσκυνήσουν όλοι.

Αυτή, λοιπόν, την ύψωση καθιέρωσαν οι Άγιοι Πατέρες να γιορτάζουμε στις 14 Σεπτεμβρίου, για να μπορέσουμε κι εμείς να υψώσουμε μέσα στις ψυχές μας το Σταυρό του Κυρίου μας, που αποτελεί το κατ΄ εξοχήν όπλο κατά του διαβόλου.

Απολυτίκιο


Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου, νίκας τοις βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος και το σον φυλάττων, δια του Σταυρού Σου, πολίτευμα.

"Η τελετή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού"

Στο τέλος της Δοξολογίας οι μεν χοροί, αφού μεταβούν στην βόρεια πύλη του ιερού Βήματος αρχίζουν το ασματικό «Άγιος ο Θεός» ο δε ιερέας στέκεται προ της αγίας Τράπεζας. Αφού θυμιάσει τον Τίμιο Σταυρό που βρίσκεται πάνω σε ευτρεπισμένο δίσκο με κλαδιά βασιλικού και τρία αναμμένα κεριά, σηκώνει τον δίσκο και τον θέτει επί της κεφαλής. Στρέφεται γύρω από την Αγία Τράπεζα από δεξιά προς τα αριστερά, και εξέρχεται από την βόρεια πύλη του Αγ. Βήματος. Κατέρχεται στις βασιλικές θύρες, ενώ προπορεύονται κατά τάξη οι λαμπαδούχοι, αυτοί που φέρουν τα εξαπτέρυγα, οι χοροί οι οποίοι ψάλλουν το ασματικό «Άγιος ο Θεός» και οι θυμιώντες τον τίμιο Σταυρό. Εκεί εισοδεύει στο μέσο του ναού-συνήθως στον σολέα-, γυρίζει τρεις φορές γύρω από ευτρεπισμένο τραπέζι, στέκεται μπροστά του κοιτώντας προς την ανατολή και, αφού οι χοροί ψάλλουν το ασματικό, υψώνει τον δίσκο και λέγει «Σοφία ορθή». Θυμιατίζει γύρω του σταυροειδώς ψάλλοντας «Σώσον, Κύριε τον λαό σου», το οποίο επαναλαμβάνει κάθε χορός από μία φορά.

Ακολούθως ο ιερέας κάνει τρεις μετάνοιες, παίρνει στα χέρια του με κλάδους βασιλικού τον τίμιο Σταυρό και βλέποντας προς την ανατολή λέγει «Ελέησον ημάς, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου, δεόμεθά σου, επάκουσον και ελέησον». Οι χοροί λένε το «Κύριε ελέησον», ενώ ο ιερέας, αφού σφραγίσει τρεις φορές με τον τίμιο Σταυρό κλίνει την κεφαλή, σκύβει ώστε να απέχει μια σπιθαμή από τη γη, και αφού τελειώσει η α’ εκατοντάδα σηκώνεται.

Έπειτα αφού στραφεί δεξιά, βλέπει προς τον βορρά, υψώνει τον τίμιο Σταυρό και λέγει «Έτι δεόμεθα υπέρ του ευσεβούς ημών έθνους, πάσης αρχής και εξουσίας εν αυτώ και εν τω κράτει ημών, του κατά ξηράν, θάλασσαν και αέρα φιλοχρίστου ημών στρατού και υπέρ του Κύριον τον Θεόν ημών επί πλέον συνεργήσαι και κατευοδώσαι αυτό εν πάσιν». Οι χοροί ψάλλουν το «Κύριε ελέησον», ενώ ο ιερέας αφού σφραγίσει και πάλι τρεις φορές με τον τίμιο Σταυρό, κλίνει την κεφαλή κλπ., σηκώνεται μέχρι να συμπληρωθεί η β΄εκατοντάδα.

Ακολούθως στρέφεται δεξιά, βλέπει προς την δύση και υψώνοντας τον τίμιο Σταυρό λέγει: «Έτι δεόμεθα υπέρ του Αρχιεπισκόπου…και πάσης της εν Χριστώ αδελφότητος». Οι χοροί ψάλλουν το «Κύριε, ελέησον» και ο ιερέας αφού σφραγίσει τρεις φορές με τον τίμιο Σταυρό, κλίνει την κεφαλή κλπ. και σηκώνεται μόλις συμπληρωθεί η γ΄ εκατοντάδα.

Μετά αφού ο ιερέας στραφεί στα δεξιά, βλέπει προς νότο και υψώνει τον τίμιο Σταυρό λέγοντας: «Έτι δεόμεθα υπέρ ελέους, ζωής, ειρήνης, υγείας, σωτηρίας, συγχωρήσεως και αφέσεως των αμαρτιών των δούλων του Θεού, επιτρόπων, ενοριτών και συνδρομητών της αγίας εκκλησίας ταύτης συν γυναιξί και τοις τέκνοις αυτών». Οι χοροί λένε το «Κύριε ελέησον», και ο ιερέας σφραγίζει και πάλι τρεις φορές κλπ. μέχρι να συμπληρωθεί η δ΄ εκατοντάδα.

Τέλος ο ιερέας στρέφεται προς τα δεξιά, βλέπει προς την Ανατολή και υψώνει τον τίμιο Σταυρό λέγοντας: «Έτι δεόμεθα υπέρ πάσης ψυχής χριστιανών ορθοδόξων, υγείας τε και σωτηρίας και αφέσεως των αμαρτιών αυτών ». Οι χοροί λένε το «Κύριε, ελέησον», ο ιερέας σφραγίζει τρεις φορές με τον τίμιο Σταυρό κλπ, μέχρι να συμπληρωθεί η ε΄ εκατοντάδα.

Ακολουθεί η κυρίως ύψωση. Ο ιερέας στέκεται μπροστά από το τραπέζι, βλέπει προς την ανατολή και υψώνει τον τίμιο Σταυρό ψάλλοντας το κοντάκιο «Ο υψωθείς εν τω σταυρώ εκουσίως», ευλογεί με τον τίμιο Σταυρό τον λαό, εναποθέτει αυτόν στο δίσκο και τον προσκυνεί ψάλλοντας: «Τον σταυρόν σου προσκυνούμεν Δέσποτα, και την αγίαν σου Ανάστασιν δοξάζομεν». Κάθε χορός το επαναλαμβάνει από μία φορά. Κατόπιν οι χοροί ψάλλουν τα ιδιόμελα «Δεύτε, πιστοί» κλπ. Ακολούθως προσέρχεται ο λαός στην προσκύνηση του τιμίου Σταυρού και λαμβάνει κλάδο βασιλικού από τον ιερέα. Όταν ολοκληρωθεί η προσκύνηση ο β΄ χορός ψάλλει το απολιτίκιο «Σώσον Κύριε τον λαόν σου».


ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: π. Γεώργιος Χριστοδούλου

Δεν υπάρχουν σχόλια: